Hoe zeker je afzetbakken bij portaalarmsystemen en aanhangwagens?

Ladingzekering afzetbak portaalarmsysteem

Bron: Hyva

Het vervoeren van afzetbakken en het zekeren hiervan vraagt om specifieke kennis, voertuigen en componenten. Afzetbakken vervoer je met een voertuig met een haakarmsysteem, een ketting- en kabelsysteem of een portaalarmsysteem. Hiernaast kun je ook gebruik maken van een aanhangwagen. Maar waar moet je op letten als je een afzetbak wilt zekeren? Onze ladingzekering specialist Niels Bouwmeester geeft antwoord op deze vraag in zijn nieuwe blog. Hierin behandelt hij de zekering bij portaalarmsystemen en aanhangwagens. Het haakarmsysteem en ketting- kabelsystemen komen terug in zijn volgende blog.

Het zekeren van afzetbakken

Bij het vervoeren van afzetbakken zoals portaalcontainers, (puin)huisjes en perscontainers wordt er vaak onvoldoende gezekerd. Het grootste probleem zit in de achterwaartse zekering. De achterwaartse zekering moet minimaal 0,5G zijn, maar wordt vaak vergeten. Ook komt het voor dat de container niet tegen de voorste containerstops/paaltjes/stopblokken wordt aangezet. Tot slot wordt vaak vergeten de zijwaartse stopblokken zo dicht mogelijk tegen de container aan te positioneren. Het Duitse VDI 2700 Blatt 17 uit 2009, geeft een aardig handvat voor het zekeren van afzetbakken. Deze is alleen niet van toepassing in Nederland.

Voordat ik verder ga; leg ik eerst even wat algemene zaken uit, waarbij je rekening moet houden bij het zekeren van afzetbakken.

Maatvoering (portaal)containers

In Nederland zijn er voor (portaal)containers geen gestandaardiseerde voorschriften beschikbaar, waardoor er verschillende containerafmetingen in gebruik zijn. De meest voorkomende containerformaten zijn: 3m3, 6m3, 9m3 en 10m3. Door deze verscheidenheid kunnen er problemen ontstaan bij het zekeren van de containers.

In Duitsland, Frankrijk en Engeland hebben ze wel container standaarden vastgelegd. In Duitsland is dit bijvoorbeeld afgedekt door de standaarden; DIN 30720 en DIN 30730.

De producenten bouwen de portaalarmsystemen vaak voor een bepaalde afmeting container en kunnen dan ook alleen voor die afmeting worden gebruikt. Hier gaat het vaak fout.

Afneembare bovenbouw

Afzetbakken zoals een afvalcontainer, portaalcontainer, (puin)huisje en perscontainer zijn afneembare bovenbouwen. Voor wat betreft de afmetingen (L/B/H) worden afneembare bovenbouwen gezien als onderdeel van het voertuig. Voor de rest worden afneembare bovenbouwen gezien als lading. Dus ook voor ladingzekering en stootbalkpositie’s worden ze als lading beschouwd.

Artikel 1.1 lid 2 Regeling Voertuigen:

Afneembare bovenbouw; zonder gebruik van gereedschap van een voertuig afneembare constructie met een vloeroppervlak van ten minste 5 m2, ingericht voor het vervoer van goederen of ingericht voor het uitvoeren van in hoofdzaak andere werkzaamheden dan het vervoer van personen of goederen, niet zijnde een gestandaardiseerde laadstructuur.

Wrijvingscoëfficiënt bij transport afzetbakken

Het belangrijkste hulpmiddel bij het zekeren van lading is de wrijving. Maar de wrijvingscoëfficiënt is bij het transporteren van afzetbakken veelal een probleem. Afzetbakken kunnen vuil of olieachtig zijn, waardoor wrijvingsverhogende middelen over het algemeen onpraktisch zijn bij het transporteren van een afzetbak. De berekening van de ladingzekering wordt daarom alleen gebaseerd op een wrijvingscoëfficiënt (µ) van maximaal 0,1 – 0,15 mu.

Ladingzekering afzetbak met portaalarmsysteem

ladingzekering afzetbakken met een portaalarmsysteem

Bron: VBK Covering

Wanneer je afzetbakken met een portaalarmsysteem gaat transporteren, worden de bakken op- en afgezet met behulp van een hydraulisch portaalsysteem. Hierbij worden de bakken met hijskettingen aan de lange zijdes op twee punten getild. In een soort V-vorm, zodat de kettingen aan elke kant op één punt aan de portaalarm vast zitten. De portaalarmen schuif je uit zodat, afhankelijk van de bakhoogte, de kettingen de bak naar voren strak trekken, zonder dat ze hoger steken dan vier meter. Voor het kiepen maak je gebruik van een korte ketting of een kiephaak aan de achterkant van het voertuig. Uiteraard mag eventuele lading niet uit de afzetbak vallen. Dit moet deugdelijk zijn afgedekt met een afnetsysteem of zeil.

Stopblokken en langsgeleiding

In de vloer van het voertuig worden stopblokken gepositioneerd. Meestal zijn deze stopblokken variabel te positioneren. De vloer is vaak ook voorzien van 2 opstaande randen in langsrichting. Er zijn geen voorschriften voor de dikte en de hoogte van de opstaande randen.

De containers zijn aan de onderzijde eveneens voorzien van langsprofielen waarop ze steunen en die moeten binnen óf buiten de opstaande randen van de laadvloer passen. Deze voorziening alleen, is niet voldoende voor de zijdelingse zekering.

De speling ten opzichte van de blokken of langsgeleiding mag niet meer bedragen dan een handbreedte. In sommige handleidingen staat de maximale toegestane vrije ruimte, dit is vaak 50 mm. Vormsluiting is dus een pré.

Wanneer is de afzetbak voldoende gezekerd?

De afzetbak is voldoende gezekerd als:

  • de laadbak op de laadvloer tegen de stopblokken in rijrichting staat
  • de laadbak zijwaarts tegen de stops òf de langsgeleiding staat
  • de ketting van de portaalarm voorkomt dat de bak naar achteren kan glijden (voldoende strak maar niet op spanning)

Waar gaat het fout?

Positioneren van stopblokken

Vooral het voorwaarts en zijwaarts  juist positioneren van de stopblokken wordt in de praktijk nog wel eens vergeten. Deze stops hebben ook vaak een verkeerde vorm of hoek. Er zijn diverse goed doordachte producten verkrijgbaar, die het ‘vergeten’ helpen te voorkomen. Hierin heb je de keuze uit vaste, manuele of hydraulisch verstelbare stops.

Verstelbare stops ladingzekering

Bron: Hyva

Achterste ketting strak vastzetten

Ook wordt er in de praktijk vaak vergeten de achterste ketting strak te zetten. Dit voorkomt dat de bak naar achter kan glijden. Ik heb er een tijdje op gelet en in circa 90% van de gevallen gaat dit fout. De ketting staat niet strak of er gaat wat mis in een combinatie van eerder genoemde praktijkvoorbeelden.

Soms zit er een beveiliging op het portaalsysteem, zodat er niet uitgeschoven mee rond wordt gereden en de vrachtwagen te hoog is. Dit mag alleen geen reden zijn om de ketting niet strak te zetten. Dit dient dan op een andere wijze te gebeuren. Met behulp van een inkortklauw of -haak kan de lengte van de ketting ingekort worden, zodat deze toch strak gezet kan worden. Dit wordt alleen vaak niet standaard meegeleverd. Je kan ook een klauwhaak aan de achterzijde als zekeringsmiddel laten monteren. Ook dit is (nog) niet standaard aanwezig. Let hierbij wel op dat de klauwhaak past op de te vervoeren container.

kettingen portaalarm ladingzekering afzetbak

Bron: Renewi

Kiephaak, bovenbalk en hijsketting

Een kiephaak/ketting geldt niet als ladingzekeringsmiddel. Ook de bovenbalk van een portaalarmsysteem met een knikarm, is niet bedoeld als ladingzekeringsmiddel. Ondanks dat de balk neerwaartse druk kan creëren, werkt dit niet voldoende wrijvingsverhogend.

De beschikbare ruimte op de gangbare portaalarmvoertuigen en aanhangwagens zijn vaak zo ontworpen dat zijdelingse borging doormiddel van een directe zekering met de hijsketting niet/minder goed mogelijk is (ß=0 °). Hiervoor zijn de stops, hydraulische klemmen en/of langsgeleiding. Het zekeren met de hijsketting aan het portaal is enkel en alleen voor- en achterwaarts.

Gestapelde bakken vervoeren met een portaalsysteem

Het vervoeren van gestapelde bakken is alleen toegestaan als deze deel uitmaken van een laadeenheid, samengevoegd of separaat beveiligd zijn. De voorwaarde is dat er gebruik wordt gemaakt van exact dezelfde maatvoering, waardoor er vormsluiting ontstaat.

Gestapelde vormsluiting is bijvoorbeeld mogelijk, wanneer een container met zijn skids op de eronder liggende container rust en er hierdoor geen onderlinge beweging mogelijk is. Indien dit het geval is, moet de hijsketting aan de onderste gestapelde bak strak gezet worden.

ladingzekering gestapelde afzetbakken

Vormsluiting gestapelde bakken

In de praktijk komt vormsluiting met gestapelde bakken bijna niet voor. Zelfs wanneer je exact dezelfde afzetbakken in elkaar plaatst, is er vaak nog te veel vrije ruimte voor vormsluiting. Alle afzetbakken moeten dan als losse lading worden beschouwd en gezekerd worden in de 0,8G voorwaarts en 0,5G zij- en achterwaarts. Dit los je op door de bakken aan elkaar te koppelen (zie afbeelding) of de bovenste bak óók te zekeren.

ladingzekering gestapelde afzetbakken

Waarom de bovenste bak en de rest niet?  De grootste kracht komt vrij op de bovenste in elkaar gestapelde bak. Daarbij zijn er al bevestigingspunten aan weerszijden van de bovenste bak aanwezig, welke eenvoudig aan de vastzetpunten van het dragende voertuig gezekerd kunnen worden.

Het gestapeld vervoeren en zekeren van volle afzetbakken kun je beter niet doen. Wanneer een volle gestapelde bak in alle richtingen vormsluitend in een lege bak past, geldt dit als een laadeenheid.

Controleren van hijskettingen en haken

Let op dat de hijskettingen goed vast zitten. Het zwenken van de kettingen kan andere weggebruikers in gevaar brengen. De haken van de kettingen bevestig je aan de ophanging op de hefarmen.

De haken van de hijskettingen dienen ook nauwlettend gecontroleerd te worden. Afzetbakken en de daarbij behorende vastzetpunten / hijsogen zijn niet gestandaardiseerd. Zorg dus dat je de juiste haak gebruikt voor de te zekeren container. Onderstaand enkele varianten die verkrijgbaar zijn.

hijsogen afzetbakken

Zwaartepunt

Het zwaartepunt moet zich onder het midden van de gestapelde lading bevinden.  Als de afstand van het zwaartepunt in de breedte gedeeld door de hoogte van het zwaartepunt kleiner is dan 0,6, dan is deze naar de zijkant kantelgevaarlijk. Het kantelgevaar van een stapel bakken is niet zozeer een risico voor de sterkte van de portaalarmen, maar wel voor de stabiliteit en het kantelen van het hele voertuig. Het risico op kantelen verklein je door de lading zo gelijkmatig mogelijk te verdelen. Laad de containers zo, dat het zwaartepunt zo laag mogelijk ligt en het toegestane vulgewicht niet wordt overschreden.

Ladingzekering van containers op aanhangwagens

ladingzekering containers aanhangwagen

Rondaan Carrosserie en Wagenbouw B.V.

(Portaal)containers kun je ook op een aanhangwagen vervoeren. Er zijn verschillende oplossingen in de markt verkrijgbaar. Veelal met het oog op de ergonomie voor de gebruiker. Ook hier behoren variabel te positioneren stops weer tot de de mogelijkheden. Onderstaand een voorbeeld waarbij de zijdelingse borging door directe sjorring beter mogelijk is (ß= circa 20°).

ladingzekering container aanhangwagen

Bron: LiftingPlus BV – LP Lashing system

Ook zijn er kettingloze veiligheidsvoorzieningen op de markt die sneller werken en zonder risico op letsel voor de bestuurder. Onderstaand systeem is echter alleen mogelijk wanneer je  gebruikt maakt van dezelfde containers.

ladingzekering aanhangwagen laadbak

Bron: Hüffermann Transportsysteme GmbH

Lastverdeling

Bij het vervoeren van afzetbakken op een container aanhangwagen is de lastverdeling heel belangrijk. Vaak worden bakken helemaal achterop gezet, zonder dat er voorop wat staat. Dit kan desastreuze gevolgen hebben. Lastverdeling blijft een actueel onderwerp.

Sjormiddelen

Sjormateriaal wordt vaak gemaakt op basis van onrealistische randvoorwaarden. Hierdoor is het sjormateriaal niet alleen van slechte kwaliteit, maar wordt er ook voor een verkeerde sjormethode gekozen.

Afzetbakken kunnen op een aanhanger vaak alleen met direct sjorren tegen de rijrichting in worden vastgezet. Er zijn stops nodig om de zijkanten vast te zetten. De optimale ladingzekering voor conventionele afzetbakken bestaat daarom uit een combinatie van direct sjorren en vergrendeling doormiddel van zijaanslagen.

Sjormethoden voor het vastzetten in en tegen de rijrichting in zijn Y, V- of X-sjorren.

Y-sjorring

De meest voorkomende toepassing bij het zekeren van een afzetbak is Y-sjorring. Het bied alleen de minste zekerheid. Een Y-sjorring is eigenlijk een neerbinding in plaats van een directe zekering. Ook is een Y-sjorring alleen goed van toepassing bij een lage bak. Bij een hogere bak kan de hoek namelijk te groot worden. De hoek (Y) moet minder dan 60 graden bedragen voor een optimale voorspanning.

Een ander nadeel hierbij is dat de hoeken van de ophangpennen aan de afzetbak naar beneden nauwelijks een verticale kracht uitoefenen om de wrijvingskracht te verhogen. Ook is de cosinus hoek ß vaak erg klein. Dit kan (bij geheel vrijstaand) problemen geven voor de zijwaartse krachten

Een Y-sjorring doormiddel van spanbanden is sowieso af te raden. Probeer dan in ieder geval kettingen te gebruiken. De voorspankracht bij een Y-sjorring dient zo hoog te zijn, dat dit bijna nooit gerealiseerd wordt. In de basis kan dit enkel toegepast worden bij een lage en lege bak. De oorzaak hiervan is enkel wrijvingskracht zekeren en met wrijving á 0,1µ is dit een hele uitdaging.

V-sjorring

Een V-sjorring mag via het sjorpunt nooit doorgelust worden. Anders kan de bak in de band of ketting gaan lopen of bewegen, zonder vastgehouden te worden door de sjorinrichting. De V moet uit twee afzonderlijke banden of kettingen bestaan, hierdoor is het een directe zekering.

Elk van deze afzonderlijke zekering moet zijn eigen spanelement hebben en worden vastgemaakt aan het EN 12640:2019 gecertificeerde sjorpunt aan het voertuig. Dit mag hetzelfde oog zijn, met inachtneming van de maximaal toegestane LC waarde van het sjorpunt. De afzetbak moet uiteraard hijsogen hebben.

X-sjorring

Een diagonale zekering ofwel een X-sjorring biedt in alle gevallen de beste uitkomst. Ook hier moet de zekering uit twee afzonderlijke banden of kettingen bestaan, waardoor het een directe zekering aan het object is. Houdt hierbij voldoende rekening met de hoeken en sterktes van de sjormiddelen en sjorpunten.

Bij alle genoemde sjorringen is alleen sjorren niet voldoende. Zelfs niet met lege containers.

X-sjorring ladingzekering afzetbak

Keurmerk Laad- en Lossystemen

De Arbo-wet bepaalt dat installaties ook na intensief gebruik veilig moeten functioneren. Dit is een verplichting onder 7.4 & 7.5. Vanuit de RAI Vereniging bestaat er een Keurmerk Laad- en Lossystemen, waarin de portaalsystemen, kabel- en kettingsystemen en haakarmsystemen vallen. Men keurt wel de werking van o.a. het zekeringsmiddel, maar uiteraard niet of dat het geëigend is op alle systemen of afneembare bovenbouwen.

Het is naar mijn idee de hoogste tijd voor gestandaardiseerde formaten portaalcontainers, (puin)huisjes en perscontainers. Eigenlijk moet de branche, zowel de gebruikers, als de bouwers van de containers én de bouwers van de voertuigen, gezamenlijk optreden om standaardisatie voor elkaar te krijgen.

De containers, de mobiele afvalpersen én de opbouw zouden eigenlijk altijd standaard in alle richtingen in elkaar moeten grijpen als één actief systeem. Dit garandeert niet alleen zekerheid tijdens transport maar bespaart ook tijd en werk.

MEER INFORMATIE OVER LADING ZEKEREN?

Niels Bouwmeester

Niels Bouwmeester

Kijk voor oplossingen en producten op onze ladingzekering pagina en ga voor een specialistische training ladingzekering naar cargocoaching. Natuurlijk kun je ook direct contact met mij opnemen via 06 – 53 32 95 23.

Elke maand schrijf ik een blog over actuele ladingzekering onderwerpen. Wil je deze blogs per mail ontvangen? Schrijf je dan in voor de ladingzekering e-mailing.

UP
Heb je een vraag?
Bel 023 – 554 67 66
App +31 (0) 6 135 582 70
of ga naar contactformulier