Hoe voorkom je het dode hoek probleem?

In 2017 voor het eerst meer verkeersongelukken met fietsers dan automobilisten 

Lisa2alert-dode-hoek-waarschuwingssysteem-Imbema

In 2017 kwamen er bij verkeersongelukken voor het eerst meer fietsers om dan automobilisten. Binnen de EU vallen er jaarlijks nog steeds tientallen doden en duizenden gewonden door dode hoek ongelukken met voetgangers en fietsers. De dode hoek problematiek houdt de overheid, logistieke bedrijven en maatschappelijke organisaties behoorlijk bezig. De afgelopen jaren zijn er verschillende maatregelen genomen om de veiligheid rondom een vrachtwagen te vergroten maar dit blijkt niet genoeg. Vrachtwagens zijn gewoonweg niet ontworpen voor stedelijke gebieden. Moeten de richtlijnen voor nieuwe vrachtwagens aangescherpt worden. Of ligt de oplossing voor het dode hoek probleem toch buiten de vrachtwagen? Waarom is het zo moeilijk om een oplossing te vinden? 

Welke dode hoek maatregelen zijn er al genomen? 

De afgelopen jaren zijn er aardig wat maatregelen genomen om vrachtwagens veiliger te maken. Zo moeten alle Nederlandse vrachtauto’s vanaf 2003 voorzien zijn van een dode hoek spiegel. Vanaf 2007 werd hier een verplichte vooruitkijkspiegel, een bollere trottoirspiegel en een bollere breedtespiegel aan toegevoegd. In het kader van de Europese regelgeving zijn alle Europese vrachtwagens vanaf 2011 ook verplicht uitgerust met deze extra zichtveldvoorzieningen.

“Alleen wanneer de spiegels goed worden afgesteld en daadwerkelijk
worden gebruikt draagt het bij aan de verkeersveiligheid”

– SWOV – 

Deze verplichtstelling kan alleen dode hoek ongevallen voorkomen als ze ook goed worden afgesteld. Het afstellen van de spiegels is erg lastig wanneer de chauffeur alleen rijdt. Daarom zijn er in Nederland verschillende spiegelafstelplaatsen waar de chauffeur zijn spiegels volgens de richtlijnen kan afstellen. Naast de spiegels is het ook verplicht om vrachtwagens van zijafscherming te voorzien. Deze planken tussen de wielen zorgen ervoor dat fietsers minder snel onder een vrachtwagen komen.

Voertuigtechnologie; kunnen vrachtwagens nog veiliger?

Ondanks de verplichte extra spiegels gaat het nog te vaak mis. Daarom hebben achttien Europese steden de Europese Commissie onlangs een brief geschreven om het probleem van de dode hoek in stedelijke gebieden aan te pakken. Ze vinden dat de veiligheid van vrachtwagens verbeterd moet worden en de EU is de enige die dit verplicht kan stellen.

Low entry trucks voor een beter zicht 

Volgens de steden helpen lage cabines het zicht van chauffeurs te bevorderen. Transport & Environment deed hier in 2016 al onderzoek naar. De conclusie was helder; vrachtwagens met low-entry cabs, zoals de Mercedes-Benz Econic, zijn het meest veilig op plaatsen waar veel fietsers en voetgangers zijn.

“Hoe lager de chauffeur zit, hoe beter zijn directe zicht
op wat er rond de truck gebeurt.“

– Transport & Environment – 

Transport & Environment roept de EU dan ook op om bij distributiewerk low-entry trucks verplicht te stellen. De EU heeft dergelijke regels al aangekondigd, maar die worden pas in 2028 verwacht.

Low-entry-truck-mercedes-dode-hoek


Camerasystemen veiliger dan dode hoek spiegels? 

Camerasystemen zijn ook een mogelijkheid om de dode hoek te verkleinen. Helaas worden camera’s door de EU alleen toegestaan als hulpmiddel. Maar moet deze wetgeving niet worden aanpast? De technologische ontwikkelingen gaan momenteel zo hard. Als het aan Scania ligt verdwijnen de ‘echte’ spiegels helemaal van de vrachtwagen.

“ Met een digitaal spiegelsysteem wordt het directe zicht van
de chauffeur vergroot 
en de dode hoek verkleint.”

– Scania – 

Zij deden onlangs een proef waarbij alle spiegels uit de truck werden gehaald en vervangen door een digitaal spiegelsysteem. De bevindingen zijn helder; het directe zicht van de chauffeur wordt vergroot en de dode hoek verkleint. Een ander voordeel is dat de chauffeur ook bij slecht weer en vieze ramen een beter zicht heeft.

Accepteer de cookies om deze video af te kunnen spelen.

Dode hoek assistentie

Ook dode hoek signaleringsystemen dragen bij aan een hogere verkeersveiligheid. Er zijn systemen die de vrachtwagenchauffeur waarschuwt voor een fietser in de dode hoek, zoals het Lexguard systeem en het Sideguard Assist systeem van Mercedes Benz. Maar er bestaat ook een dode hoek assistent die fietsers en voetgangers met een geluid- en knipperlichtsignaal waarschuwt; het Lisa2Alert systeem. Het nadeel van dit systeem volgens de fietsersbond is dat de verantwoordelijkheid bij de fietser ligt, terwijl deze voorrang heeft op de rechts afslaande vrachtwagen.

Extra ruit in de bijrijdersdeur 

Ook het rechterportier van glas maken kan bijdragen aan beter zicht over de dode hoek en meer veiligheid. Daf en Scania hebben in hun nieuwste modellen vrachtwagens een optie opgenomen voor extra ramen in de rechter zijdeur. Hierdoor ziet de chauffeur direct of er iemand naast de vrachtwagen staat. Nadeel is dat dit ruitje optioneel is en nog niet verplicht is gesteld.

Er wordt door (truck)fabrikanten genoeg ontwikkeld om de veiligheid rondom de dode hoek te vergroten. Het grote probleem is dat het verplicht stellen van deze systemen door de EU vaak jaren in beslag neemt. 

Maatregelen op het gebied van voorlichting 

Bovengenoemde maatregelen kunnen dode hoek ongevallen voorkomen mits ze goed worden gebruikt. Hierbij wordt het dode hoek probleem verlegd naar de vrachtwagenchauffeur. Maar naast de vrachtwagenchauffeur moeten ook andere weggebruikers bewust worden gemaakt van het gevaar van de dode hoek.

Vrachtwagenchauffeurs en de dode hoek

Het is voor een werkgever belangrijk dat ze chauffeurs goed opleiden en duidelijk maken dat veiligheid een hoge prioriteit heeft. Hiernaast is het voor alle vrachtwagenchauffeurs verplicht om elke vijf jaar een nascholing te volgen. Hier wordt aandacht geschonken aan wat de chauffeur zelf aan de dode hoek problematiek kan doen, zoals hoe je je spiegels correct afstelt

Fietsers en de dode hoek 

Extra zichtveld voorzieningen en scholing van vrachtwagenchauffeurs verkleinen ongevallen maar lossen het probleem niet helemaal op. Goede voorlichting aan andere weggebruikers is dus van groot belang. De fietsersbond waarschuwt al jaren voor het gevaar van de dode hoek bij vrachtwagens en geeft een aantal dode hoek tips waar je rekening mee kunt houden.

Kinderen en de dode hoek 

Weggebruikers en met name kinderen hebben meestal geen idee wat een vrachtwagenchauffeur kan zien. Daarom zijn er verschillende projecten om basisschoolkinderen bewust te maken van de dode hoek bij vrachtwagens. In een echte vrachtwagen ervaren kinderen hoe slecht ze zichtbaar zijn. Dit maakt indruk en blijft veel beter hangen. Hiernaast biedt Veilig op Weg een gratis, interactief lesprogramma voor basisschoolkinderen uit groep zeven en acht.

De toekomst 

Zelfrijdende auto’s de oplossing voor het dode hoek probleem? 

Zelfrijdende vrachtwagens maken het wegvervoer stap voor stap steeds veiliger. Met moderne technologie kun je de kans op een botsing berekenen én deze voorkomen door de vrachtwagen af te laten remmen. Wellicht biedt dit in de toekomst ook oplossing aan het dode hoek probleem? Een computer wordt niet moe, raakt niet afgeleid, kan meer waarnemen en sneller reageren dan een menselijke chauffeur.

Scheiden van fietsers en vrachtwagens

Naast extra voorlichting en het verplicht stellen van veiligere vrachtwagens, lijkt de meeste winst te behalen in maatregelen buiten de vrachtwagen. Zo heeft de infrastructurele aanpassing OFOS, waarbij fietsers in een vak voor de auto’s stilstaan, al bewezen dat het de verkeersveiligheid verhoogt. Ligt de oplossing dan in die hoek? Moeten fietsers en vrachtwagens in de stad gewoon van elkaar gescheiden worden?

OFOS-verkeersmaatregel-dode-hoek-probleem

Een mogelijkheid is om vrachtwagens op bepaalde routes rond scholen en tijden dat er veel kinderen naar school fietsen te verbieden. De milieuzones in het centrum van grote steden zorgen al voor minder vrachtwagens in de stad. Maar is dit voldoende om het dode hoek probleem op te lossen? Of moeten zwaar en licht verkeer structureel van elkaar gescheiden worden?

De ingrijpende maatregel om zware vrachtauto’s uit steden te weren past binnen het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020

– SWOV –

Dit kan op lange termijn gerealiseerd worden door zwaar vrachtverkeer uit de binnenstad te weren en ze alleen op hoofdwegen te laten rijden. De binnenstad is dan alleen toegankelijk voor licht vrachtverkeer.

UP
Heb je een vraag?
Bel 023 – 554 67 66
App +31 (0) 6 135 582 70
of ga naar contactformulier