Rondhout transport; hoe zeker je boomstammen?

Ladingzekering-rondhout

Bron: DOLL Fahrzeugbau GmbH

Rondhout transport is een verlading die je in Nederland weinig tegenkomt. Het vervoeren van rondhout is een specialisme. Meestal wordt rondhout vervoerd met een lichtgewicht opbouw, maar wel robuust genoeg om het laadvermogen aan te kunnen. Kort hout (korter dan 2,5 meter) kun je dwars of in de rijrichting van het voertuig vervoeren. Langer hout is enkel te vervoeren in de lengterichting. Maar hoe zeker je rondhout veilig? En waar moet je allemaal rekening mee houden? Onze ladingzekering specialist Niels Bouwmeester geeft antwoord op deze vragen in zijn nieuwe blog.

Hoe zeker je rondhout?

Het zekeren van rondhout kan op verschillende manieren en is afhankelijk van de wijze waarop de boomstammen of ander rondhout geladen wordt. Het vraagt om een unieke ladingzekering methode.

Wrijving boomstammen

Laten we beginnen met de wrijving van boomstammen. De wrijving tussen de boomstammen is zeer variabel en afhankelijk van het type hout, de weersinvloeden en de vorming van de boomstammen. Ook zijn bomen over het algemeen niet ‘schoon’ maar besmeurd met viezigheid zoals aarde, bladeren en zaagsel.

Hiernaast is de wrijving van stammen met of zonder schors anders. Je denkt vast dat het wrijvingscoëfficiënt bij stammen met een schors hoger is, maar testcentra hebben geen regelmatigheden vastgesteld tussen stammen en de bijbehorende wrijvingscoëfficiënten.

Het vervoeren van rondhout in containers

De CTU code geeft onder 7.2.9. aan dat standaard containers niet geschikt zijn voor lange, zware en onregelmatige ladingen zoals rondhout. De zijwanden van containers zijn niet ontworpen om de versnellingskrachten van dergelijke lading te weerstaan. Deze lange, zware en onregelmatige lading kan uitpuilende schade veroorzaken.

In Duitsland bestaat hier onduidelijkheid over. Daarom zijn er door verschillende testorganisaties dynamische rijtesten, volgens DIN EN 12642, uitgevoerd. Binnenkort verschijnt er een laadadvies, over hoe lang hout veilig in een container geladen moet worden. Dit laadadvies is in samenwerking met alle belanghebbende organisaties opgesteld. (Politie, BAG, verladers, expediteurs, verenigingen, ministers, etc.). De CTU wordt hier voorlopig nog niet op aangepast.

Zekeren van kort hout

Korte houten boomstammen kun je het beste dwars laden. Omdat het dwars laden kan leiden tot zware lastbewegingen in de bochten of zijwaartse onderlinge bewegingen, gebruik je altijd een oplegger met zijschotten. Hierbij maak je met rongen secties van 2,5 meter over de breedte van het voertuig (zie afbeelding hieronder). Per sectie zeker je de boomstammen met minimaal 2 neerbindingen. Hierdoor liggen de boomstammen goed opgesloten. Hierbij kun je ook gecertificeerde netten gebruiken. Het gebruik van netten kan bij boomstammen wel wat lastig zijn. Het zekeren van de lading kost dan iets meer moeite.

ladingzekering kort hout boomstammen

Een kruissjorring van voor naar achteren is bij het zekeren van kort rondhout geen geschikte ladingzekering methode. Dit is doormiddel van proeven vastgesteld. Het beladen van kort hout in de rijrichting is ook een optie. Maar alleen als je hierbij rekening houdt met de voorwaarden van vormsluiting zoals hierboven beschreven.

Veilig lang hout vervoeren

Bij het vervoeren van lang hout is de lengte van de boomstammen de grootste uitdaging. Dit lengteprobleem los je op door normale opleggers met een langere overhang te gebruiken. Ook kun je boomstammen laden op twee draaiende carrosserieën voorzien van rongen.

Meestal wordt er een dolly gebruikt. Deze dolly is via de lading aan het trekkend voertuig verbonden. De dolly’s hebben een stuuras, die mechanisch of hydraulisch wordt bestuurd door de hoek tussen de lading en de dolly. De dolly heeft een eigen remsysteem.

Dit soort opbouwen worden gebouwd door gespecialiseerde carrosseriebouwers. Hierbij heb je heel veel verschillende variaties. Zo bestaan er ook voertuigen met strippen op de laadvloer om het verschuiven te verminderen. De eerste laag boomstammen ‘vreten’ zich dan als het ware in de strippen.

Hoe zeker je lange boomstammen?

Lange boomstammen laad je altijd van buitenaf naar binnen, waarbij je de buitenkant met minstens twee rongen vastzet. Hout dat korter is dan de afstand tussen twee rongen, plaats je altijd in het midden van de lading. Omdat de dikte van boomstammen taps toeloopt, adviseer ik je het hout afwisselend kop tegen staart te stapelen. Hierdoor krijg je een gelijke verdeling.

Wanneer je de houtlading vormsluitend zekert, heb je per stapel hout minimaal één sjormiddel nodig. Bij geen vormsluiting in de rijrichting (bijvoorbeeld zonder kopschot), heb je minstens twee bindingen per stapel nodig om wrijving te verhogen. Het exacte aantal spanbanden bereken je echter altijd uit de massa van de last, het soort belasting, de wrijving en de voorspankrachten.

Gebruik gecertificeerde rongen 

Fabrikanten laten de rongen vaak testen en certificeren door gerenommeerde instituten volgens de natuurkundige principes. Maar helaas zijn er ook genoeg fabrikanten die de rongen helemaal niet testen. Daarnaast heb ik in Europa geen enkele fabrikant van rongen en/of constructeur van het totaalconcept gevonden, die zijn rongen conform Eumos 40511 heeft gecertificeerd.

Als rongen en rongbussen voldoen aan de Eumos 40511 norm, wordt er een ‘cijfer’ in de rongen geslagen en krijgt het voertuig een sticker met hetzelfde ‘cijfer’ als de rongen. Ook ontvangt de eigenaar een certificaat met VIN-code, zodat hij bij een controle kan aantonen dat de rongen zijn gecertificeerd en voldoen aan de Eumos 40511 norm.

Reference Blocking Capacity van rongen

De RBC (Reference Blocking Capacity) van rongen varieert tussen de 250 en 10000 daN. De RBC is zeer moeilijk te schatten, aangezien het afhankelijk is van de sterkte van het materiaal, de afmetingen van de doorsnede en de sterkte van de montage. Daarom moet de voertuigfabrikant de RBC altijd certificeren en mogen de rongen alleen worden gebruikt op de voertuigen waarvoor ze zijn ontworpen en getest.

De RBC van gecertificeerde rongen voor boomtransport (geen Eumos 40511 certificaat), varieert tussen de 5000 en 9000 daN. Dit is afhankelijk van de gekozen materiaalsoort. Wanneer je rongen koopt, let er dan op dat de rongen een certificaat hebben.

Rongen voor houttransport zijn beschikbaar in aluminium of staal, maar op verzoek worden er ook massieve rongen vervaardigd. Rongen zijn verkrijgbaar in een conische of telescopische uitvoering. Bij telescopische rongen is de ingeschoven basishoogte circa 2,2 meter en traploos verstelbaar tot circa 3 meter hoogte. De hoek van een rong kan ook een aantal graden naar binnen gemonteerd worden.

Zorg dat de rongen minimaal 20 centimeter boven het middelpunt van de bovenste stam naast de rong uitsteken, zodat de boomstammen niet over de rong heen kunnen kantelen. Zie afbeelding hieronder.

Gebuik rongen ladingzekering boomstammen

Belading en neerbinding bij rondhout transport

Bij het transport van rondhout moet je rekening houden met een aantal bijzondere kenmerken. Een lading boomstammen gedraagt zich namelijk niet als een eenheid. Omdat elke stam uniek is, ontstaat er tijdens het laden vaak veel ruimten tussen de stammen.

Gebolde belading

Zorg bij het laden van de boomstammen voor een gebolde belading, waarbij de spanband of kabel elke stam zoveel mogelijk raakt (zie afbeelding hieronder). Dit komt de gecreëerde neerwaartse druk ten goede. Let er op dat het hoogste punt niet meer dan de helft van de doorsnede van een stam, boven de rong uit komt. Met een vlakkere top belading is de gecreëerde neerwaartse druk vele malen lager.

Gebruik rongen bij gebolde belading boomstammen

Spanbanden

Om de voorspankrachten over de houtbelasting zo gelijkmatig mogelijk te verdelen, gebruik je de spanelementen, zoals ratels, afwisselend aan de linker- en rechterkant. Flexibele spanband beschermers zorgen voor een optimale spanband geleiding en voorkomen schade aan de band. Gebruik alleen ergonomische ratels met een hogere voorspankracht en geen standaard ratels. Hoeveel voorspankracht er daadwerkelijk overblijft, kun je alleen met een voorspanningsmeter meten.

Holle ruimte bij laden boomstammen

Door de verschillende dikte van de boomstammen ontstaan er niet alleen holle ruimten in  bovenste laag, maar ook bij de boomstammen die in het midden liggen. Dit betekent dat een dunnere boomstam middenin misschien niet voldoende neerwaartse druk geeft. Of dat er een tunnel of brug effect in de belading ontstaat. Probeer dit zoveel mogelijk te vermijden. Individuele ontstane bewegingen van de stammen zijn alleen bekend bij het net genoemde effect en zoals hieronder afgebeeld.

Holle ruimte belading boomstammen

De stelling dat de middelste boomstammen worden vastgehouden door de gecreëerde neerwaartse druk, doormiddel van een spanmiddel óf door het gewicht van de bovenste stammen, is dan ook zeker een aanname. Met name de openingen in de lading in de lengterichting kunnen bij een noodstop enorme gevolgen veroorzaken. Holle ruimten kunnen op iedere willekeurige plek tussen de boomstammen ontstaan, ook geladen tegen de rongen aan.

Hulpmiddelen bij het zekeren van rondhout

Een spanrol is een handig hulpmiddel bij het zekeren van rondhout. Deze rol is aan het voertuig gemonteerd en wordt mechanisch of pneumatisch bediend. De pneumatische spanrollen hebben als voordeel dat ze tijdens het rijden automatisch de spanning op de spanband regelen. De voorspankracht van een spanrol verschilt per fabrikant. Het is wel handig om een spanelement te gebruiken dat zichzelf op spanning brengt, ook al zijn deze systemen duurder in aanschaf.

Het voertuig moet altijd voorzien zijn van geschikte sjorogen of frameconstructies. Controleer de lading en de spanmiddelen altijd als je van een bosweg naar de een openbare weg gaat.

Spanrol spanband ladingzekering boomstammen

Bron: Loadinfo actuele informatie over ladingzekering

Lastverdeling

Het voertuig moet altijd volgens een lastverdelingsplan worden beladen. Zoals eerder beschreven is de omvang van de boomstam, het gewicht van de boomstam én waar te plaatsen, bepalend voor een juiste belading.

Neem voor houttransport in winterse omstandigheden extra maatregelen. Een lading voorzien van sneeuw of ijs brengt nog grotere risico’s met zich mee, omdat er dan geen schors contact meer tussen de boomstammen is.

Een op de lading geplaatste laadkraan is overigens géén zekering.

Meer informatie over lading zekeren?

Niels Bouwmeester

Niels Bouwmeester

Kijk voor oplossingen en producten op onze ladingzekering pagina en ga voor een specialistische training ladingzekering naar cargocoaching. Natuurlijk kun je ook direct contact met mij opnemen via 06 – 53 32 95 23.

Elke maand schrijf ik een blog over actuele ladingzekering onderwerpen. Wil je deze blogs per mail ontvangen? Schrijf je dan in voor de ladingzekering e-mailing.

UP
Heb je een vraag?
Bel 023 – 554 67 66
App +31 (0) 6 135 582 70
of ga naar contactformulier